Vijf saneringsmethoden worden onderzocht, variërend van omvangrijke tot minder drastische maatregelen. De beste manier om het asbest- en huisvuilstort in de Kleiputten Terhagen te saneren wordt stilaan duidelijk. De provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv, de huidige grondeigenaars, hopen dat de procedure vlot verloopt zodat de sanering eindelijk kan starten.

De vijf mogelijke saneringsmethoden voor het asbest- en huisvuilstort in de Kleiputten Terhagen zijn onderzocht door onafhankelijke experten in opdracht van de provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv. Eerst deed een onafhankelijke erkend bodemsaneringsdeskundige een multi-criteria-analyse volgens de Code Van Goede Praktijk die de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) voorschrijft. Hij keek daarbij naar factoren zoals technische haalbaarheid, kosten voor uitvoering, hinder bij uitvoering, duurzaamheid, effect op het milieu en sociale aspecten. Daarna maakte een team van erkende MER-deskundigen (MilieuEffectenRapport) een eerste vergelijking van de mogelijke milieueffecten van de verschillende saneringsvarianten voor beide stortplaatsen.

"De conclusies van die twee onafhankelijke onderzoeken wijzen duidelijk in dezelfde richting: de stortplaatsen isoleren door de twee lekkende flanken van het huisvuilstort te sluiten en het asbeststort rigoureus af te dekken”, legt Luk Lemmens, gedeputeerde bevoegd voor het gebiedsprogramma Rupelstreek uit.

Volgende stappen

“Op dit moment is nog niet zeker of de sanering op die manier mag uitgevoerd worden”, gaat Luk Lemmens verder. “Het bodemsaneringsproject en het milieueffectenrapport (MER) moeten nog ingediend en goedgekeurd worden door de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM). De eerstvolgende stap is de aanmelding van het project-MER (Milieueffectenrapport) bij de Vlaamse overheid. Na beoordeling en advies finaliseren we dan het eigenlijke project-MER. Dat wordt samen met het afgewerkte Bodemsaneringsproject ter goedkeuring voorgelegd aan OVAM. We hopen dat in het najaar te doen. Na die indiening volgt een openbaar onderzoek zodat iedereen zijn mening kan geven over het bodemsaneringsproject en het milieueffectenrapport. De eindbeslissing ligt uiteindelijk bij OVAM, zij keuren de saneringsmethode goed.”

“Wanneer de saneringswerken starten, is afhankelijk van de doorlooptijd en eventuele reacties of bijkomende vragen van OVAM” gaat Filip Boelaert, gedelegeerd bestuurder van De Vlaamse Waterweg nv verder. “In ieder geval komt het asbeststort als eerste aan de beurt. De sanering en definitieve afwerking van het asbeststort is en blijft voor De Vlaamse Waterweg prioritair”.

Eén saneringsproject voor twee afvalstorten

Actiecomités roepen op om het project op te splitsen en het asbeststort onmiddellijk, en het huisvuilstort later, te saneren. Om verschillende redenen is dat niet mogelijk. Zo hebben beide afvalstorten een aantal gedeelde verontreinigingen, zoals PFAS. Voor beide saneringen is ook grondaanvoer en een bijhorende vervoersoplossing nodig. Daarnaast hebben beide saneringen impact op dezelfde omgeving en is het wettelijk verplicht om de impact van beide saneringen in één milieueffectenrapport (MER) te behandelen. Bovendien is de administratieve aanpak identiek, ook qua doorlooptijd.

Is er nu gevaar?

Momenteel is er geen risico voor mensen die in het gebied wonen, wandelen, spelen of mountainbiken. Tenminste, zo lang je de afgesloten terreindelen niet betreedt en niet op of in de vijvers gaat. Elke zes maanden inspecteert een erkend bodemsaneringsdeskundige het terrein. Helaas stelt hij daarbij vaak opzettelijke beschadigingen aan de omheining vast, wat steeds opnieuw leidt tot extra herstellingskosten.

Waarom duurt het zo lang?

De provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv dienden in 2022 een saneringsproject bij OVAM in. Dat stelde, volgens de toen geldende methodiek ‘best beschikbare techniek tegen een redelijke kostprijs’, voor om beide storten en de tussenliggende zones af te dekken en op te hogen voor herbebossing en landschapsbouw. OVAM vroeg daarbij extra informatie en aanvullingen, wat tot bijkomend onderzoek leidde. Daardoor kwam de PFAS-verontreiniging aan het licht, zowel in en rondom het huisvuilstort als op een klein deel van en rondom het asbeststort. Dat zorgde voor een uitbreiding van het saneringsproject.

Ondertussen bepaalde de Vlaamse overheid ook nog eens een nieuwe beoordelingsmethode voor saneringsprojecten. Grondeigenaars provincie Antwerpen en De Vlaamse Waterweg nv moesten de hele oefening dus opnieuw maken. De impact van een sanering op de bestaande natuur en het gegenereerde transport wegen nu negatiever door. De grondigheid en de kostprijs van een sanering wegen dan weer minder zwaar door.

Op de hoogte blijven

De meest actuele informatie is beschikbaar op www.kleiputtenterhagen.be, waar je je ook kunt abonneren op een nieuwsbrief. Vragen over dit project? Contacteer het projectteam via sanering.kleiputten@provincieantwerpen.be.